Çocuk Olgular COVİD-19 salgınından korunuyor mu?


2019’un son günlerinden beri önce Çin, sonrasında tüm dünya COVID salgını ile çalkalanmakta ve halen kesin tedavisi bulunmamaktadır. Bu yazının yazıldığı 27.3.2020 tarihi ile 537.017 kişi hastalanmış, 24.117 kişi hastalık sebebiyle kaybedilmiş durumda. Şu ana dek sahip olduğumuz bilgiler dünyayı kasıp kavuran bu pandemide çocukların göreceli olarak daha hafif enfeksiyon geçirdiği ve korunduğu yönünde.
Salgının ilk başladığı dönemde yayınlanan bir çalışmada (Wu Z, McGoogan JM. JAMA. 2020. doi:10.1001/jama.2020.2648) 72.314 COVİD hastası değerlendirilmiş, bu olguların sadece %1’i 10 yaş aldı, diğer %1’i ise 10-19 yaş olgularda oluştuğu görülmüş. Yine bu çalışmada en çok respiratuar yetmezlik bulgusunun yaşlı grupta geliştiği gösterilmiş. 50 yaş altı COVİD nedeniyle kaybedilen 250 olgu bulunurken, 80 yaş üzerinde COVİD nedeniyle ölme olasılığı %20. Ancak bu durum sadece yaşlı olgularda daha çok COVİD olmasından değil, genç olgularda daha hafif semptomlar bulunması nedeniyle daha az test yapılmasından kaynaklanıyor olabilir yorumu yapılmış. Çin CDC tarafından yayınlanan ve COVİD hastaları ve temaslılarının dahil edildiği bir analizde (Quifang B et al. MedRxiv2020.03.03.20028423; doi:https://doi.org/10.1101/2020.03.03.20028423) çocuk ve erişkinler karşılaştırıldığında enfeksiyon bulaşma oranının benzer olduğu buna rağmen çocuklarda daha hafif seyrettiği gösterilmiş.


Bu sevindirici bir haber, gerçekten de ülkemizde salgının başlaması ile yaşlı ve/veya altta yatan kronik hastalığı olan kişilerde (hipertansiyon, kalp yetmezliği, kronik akciğer hastalığı, DM, kanser) hastalığın daha kötü seyir izlediği görülmekte, ancak genç erişkin ve çocuklar da enfeksiyondan korunuyor değil. Çocuk olguların klinik özelliklerine bakıldığında, bir yaş altı süt çocuklarının okul çağı çocuklarına göre ağır enfeksiyon açısından daha riskli oldukları, altta yatan hastalığı olan çocukların enfeksiyona daha açık olduğu gösterilmiş, ancak çocuk hastalarda en büyük tanısal problem hafif öksürükten ağır akciğer yetmezliğine kadar geniş yelpazede bir tablo oluşması.


Çocuk hastalarda şu ana dek (Bu yazının yazıldığı 27 Mart 2020 tarihe kadar) yapılmış en geniş hasta grubu içeren çalışma, 16 ocak 2020-8 Şubat 2020 tarihleri arasında 18 yaş altı 2143 çocuk olguyu içeren bir çalışma. Olgular ya laboratuvar pozitifliği ile, ya da klinik tablo ve temas öyküsü ile tanı almışlar (Dong Y et al. Epidemiological characteristics of 2143 pediatric patients with 2019 coronavirus disease in China. Pediatrics.2020) Shangai Childrens’ Medical Center tarafından yapılan çalışmada, çocukların yarısında sadece ateş, öksürük, burun akıntısı, bulantı gibi hafif semptomlar görüldüğü,1/3 olguda ise pnömoni bulguları saptandığı gösterilmiş. 94 çocukta (%4) olguda hiç semptom olmadığı, 125 çocukta solunum sıkıntısı geliştiği ve 13 çocukta respiratuar distres ve yoğun bakım ihtiyacı oluştuğu ve organ yetmezliği görüldüğüne dikkat çekilmiş. Bu kohorttaki tek kesin tanılı olup kaybedilen hasta 14 yaşında bir erkek olgu. Bu çocuk olguların komorbiditeleri olup olmadığı konusunda bir bilgi verilmemiş, ancak çocuklarda daha küçük yaşlarda daha ağır seyredeceğine dair bilgi verilmiş. Bebeklerin %11’i, 1-5 yaş arası çocukların %7’si, 6-15 yaş arası çocukların %4’ü, 16-18 yaş arası %3’ü ağır hastalık geçirmiş. Erişkinlerde hastalığı ağır geçirme oranı tüm yaşlar göz önüne alındığında %19. Yani bugüne kadar ki bilgiler ışığında diyebiliriz ki, çocuk olgularda ağır hastalık geçirme riski erişkinlere göre daha az, ancak erişkinler kadar çocuklar da hastalığı aynı oranda kapıyor, çocuklarda ağır hastalık geçirme riski en çok olan grup ise 1 yaş altı bebekler. NEJM’de yayınlanan bir mektupta (Lu X et al.SARS-CoV2 infection in children. NEJM 2020), 1391 çocuk olgunun %40’ında ateş olduğu, %16’sında ise hiçbir semptom olmadığı, ventilatör desteği gerektiren 3 olgunun hidronefroz, lösemi ve invajinasyon gibi altta yatan ek hastalığı olduğuna dikkat çekilmiş. Bu olgulardan 10 aylık olan, multiorgan yetmezliği nedeniyle kaybedilmiş.

Çocukların hangi eşlik eden komorbidite ile daha fazla risk taşıdığı vaka sayısının az olması nedeniyle bilinmiyor. Erişkindeki gibi akciğer ve kalp problemi olan çocukların risk altında olabileceği düşünülmekte.

Çocuklar coronaviruslerden korunuyor mu? Bu soru çocuk olguların daha önce karşılaşılan SARS MERS salgınlarında da daha az etkilenmesiyle akla geliyor. Çocukların daha az enfekte olmasının nedenine yönelik hipotezler çocukların henüz hiçbir çevresel kirlilik ve akciğer hasarı ile karşılaşmaması, immün sistemlerinin covid-19’a aşırı cevap veremeyecek şekilde immatür olması gibi söylemler içeriyor, ancak bu öneriler henüz test edilmiş durumda değil. Belki de virüsün bağlandığı ACE2 reseptörünün ekspresyonunun veya virüsün hücre içi girişini sağlayan proteazlaraki farklılıklardan olabilir. Bu farklılıkların ortaya konulması için pek çok çalışmaya gerek bulunmaktadır.

Doçent Doktor Fatma Burcu Belen APAK / Çocuk Hematoloğu